Nieważność małżeństwa a status prawny dzieci

Orzeczenie nieważności małżeństwa a status prawny dzieci

Częstym pytaniem osób chcących starać się o uzyskanie orzeczenia o nieważności małżeństwa, jest pytanie o to jaki jest/będzie status prawny dzieci po orzeczeniu o nieważności małżeństwa?. Trzeba przypomnieć, że wraz z uzyskaniem tzw. „unieważnienia małżeństwa”, staje się ono nieważne od samego początku. Osoby chcące ubiegać się o stwierdzenie nieważności małżeństwa, bądź te które uczestniczą w procesie po stronie pozwanej, często zadają sobie pytanie, co w takiej sytuacji z dziećmi. Czy skoro małżeństwo zostało uznane za nieważne, oznacza to, że dzieci nie zostały zrodzone w małżeństwie?.

Dzieci prawego pochodzenia

Zgodnie z kan. 1137 KPK, „za dzieci prawego pochodzenia uważa się poczęte lub urodzone z małżeństwa ważnego lub mniemanego”. Małżeństwo mniemane jest to małżeństwo nieważne, gdy zostało zawarte w dobrej wierze przez co najmniej jedną stronę, do momentu aż obydwie strony nie upewnią się o jego nieważności. Można zatem wysnuć wnioski, że za dzieci prawego pochodzenia uważa się dzieci, które zostały:

1. Poczęte przed zawarciem małżeństwa oraz narodzone w czasie jego trwania, mimo iż takie małżeństwo w późniejszym czasie zostało uznane za nieważne;
2. Poczęte oraz narodzone w czasie trwania małżeństwa, mimo iż takie małżeństwo w późniejszym czasie zostało uznane za nieważne;
3. Poczęte w trakcie trwania związku małżeńskiego, ale narodzone po jego rozwiązaniu, uznaniu za nieważne, bądź ustaniu.

Zatem, po orzeczeniu nieważności małżeństwa status prawny dzieci, które np. zostały poczęte i narodzone w trakcie trwania małżeństwa (najczęstszy przypadek) nie ulega zmianie i takie dzieci są uznawane za dzieci poczęte i zrodzone w małżeństwie, pomimo tego, że samo małżeństwo zostało uznane za nieważne.

Czy w wyroku jest mowa o dzieciach?

Zgodnie z kan. 1691 § 1 Listu apostolskiego Motu proprio „Mitis Iudex Dominus Iesus”, prawodawca nakłada na sędziów obowiązek przypomnienia stronom w orzeczeniu o stwierdzeniu nieważności małżeństwa o ich zobowiązaniach zarówno  wobec siebie, jak i wobec dzieci tj. zapewnienie utrzymania i wychowania. Przez co podkreślony zostaje obowiązek ciążący na rodzicach zarówno wobec siebie nawzajem, jak i wobec własnych dzieci.

                                                                                                                      adwokat kościelny, prawnik kanoniczny Warszawa
Magdalena Pietrzyk